Część II
Moi rodzice
ciekawostki o Kruszyńskich
„Nawra - Sanktuarium Matki Bożej Nawrzańskiej
Łaskami słynący obraz Matki Bożej
Nawra jest miejscowością usytuowaną w połowie drogi między Toruniem a Chełmnem.
Znajduje się tam zabytkowy barokowy kościół z cudownym obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem.
Pierwsze pewne wiadomości źródłowe o Nawrze pochodzą z XIII w.
Według dokumentu Heidenryka, biskupa chełmińskiego, wioska w 1248 r. stanowiła własność Fryderyka i Peregryna, rycerzy niemieckich, którzy otrzymali ją od zakonu krzyżackiego, władającego tym obszarem.
W wyniku II pokoju toruńskiego (1466 r.) Nawra znalazła się w granicach państwa polskiego. Informacje o wsi i jej właścicielach z przełomu XV i XVI w. są bardzo skromne.
Od 1652 r. przeszła ona w ręce Kruszyńskich, a od 1865 r., w związku z małżeństwem córki Władysława Kruszyńskiego, należała do rodu Sczanieckich aż do 1939 r.
Nawra była prawdopodobnie jednym z pierwszych ośrodków duszpasterskich erygowanej w 1243 r. diecezji chełmińskiej. Prawdopodobnie już w poł. XIII w. powołano tu do istnienia parafię, jednak pierwsza informacja o niej pochodzi dopiero z 1330 r. Pierwszy kościół w Nawrze, p.w. św. Mateusza, został wzniesiony do końca XIII w. Był on usytuowany przy starym trakcie wiodącym z Torunia do Chełmna i Chełmży, w centrum wioski. Niestety, w 1618 r. kościół doszczętnie zniszczono.
Na miejscu starej świątyni powstała nowa - p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, konsekrowana prawdopodobnie w 1619 r. z okazji nadania odpustów dla kościoła przez nuncjusza apostolskiego F. Diotallevi’ego.
W okresie wojen szwedzkich (1626-1629) kościół ponownie został zniszczony. W jego odbudowę niemały wkład wniosła rodzina Kruszyńskich. To właśnie dzięki wspomnianej rodzinie świątynia nabrała stylu barokowego.
W I poł. XVII w. Kruszyńscy przyłączyli do swojej posiadłości część gruntów należących do kościoła.
W rezultacie na uposażeniu parafii pozostała tylko nieznaczna część ziemi, która nie zapewniłaby nawet utrzymania miejscowemu proboszczowi.
Wskutek tego kościół w Nawrze spełniał przez pewien czas tylko funkcję dworskiej kaplicy, gdyż nie było przy nim proboszcza, a Msze św. odprawiali kanonicy lub zakonnicy przybywający z Chełmży, Torunia lub Chełmna.
Parafia odzyskała swe ziemie dopiero w II poł. XVIII w.
W latach 1778 - 1786 Konstanty Kruszyński gruntownie odnowił świątynię. Szczególny rozkwit parafii obserwujemy w czasach, gdy majątek Nawra należał do rodziny Sczanieckich; wtedy parafia uaktywniła się na niwie naukowej, narodowej i gospodarczej.
Dziś kościół jest otynkowany i otoczony starym drzewostanem.
Ciekawa jest historia obrazu przedstawiającego Madonnę trzymającą na lewej ręce Dzieciątko Jezus, a w prawej berło. Na głowach postaci znajdują się korony, a ponad nimi umieszczonych jest dwanaście gwiazd w półokręgu.
Historia wizerunku sięga czasów króla Zygmunta III Wazy i prowadzonej przez niego wojny z Moskwą w latach 1609 - 1618, podczas której do niewoli dostał się dziedzic Nawry - Bernard Kruszyński - sędzia ziemski chełmiński. Był on od dziecka gorącym czcicielem Najświętszej Panny, dlatego codziennie w czasie ciężkiej niewoli prosił Ją, aby go wybawiła z tego nieszczęścia. Ku swemu zdziwieniu pewnego dnia spostrzegł na zasuwie zamykającej komin obraz Najświętszej Bogarodzicy.
Uszczęśliwiony tym niezwykłym zjawiskiem jeszcze bardziej modlił się do Niepokalanej Matki i wierzył, że zechce go wysłuchać. Sama niewola była już odtąd znośniejsza, ponieważ obraz stał się dla niego źródłem pociechy i ukojenia w cierpieniu.
Parafia Nawra istnieje od XIII w. Swoje powstanie zawdzięcza prawdopodobnie jednemu z dziedziców miejscowości. Imię pierwszego proboszcza - Jan, wspomniane jest już w 1330 r. Nazwa parafii Nawra występuje w dokumentach z 1570 r. Obecny gotycki kościół został zbudowany z kamienia polnego w XIV w. i przebudowany w XVII w. po zniszczeniach z czasu wojen szwedzkich. W późniejszym czasie dobudowano barokową wieżę zwieńczoną hełmem.
Pierwotnie kościół nosił tytuł św. Mateusza, zaś w czasie wojen szwedzkich obrano na patronkę św. Katarzynę Aleksandryjską. Główny ołtarz w stylu barokowym posiada łaskami słynący obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, przywieziony przez Bernarda Kruszyńskiego z niewoli moskiewskiej za czasów króla Jana Kazimierza.
Obok wizerunku znajdują się liczne wota (najstarsze z poł. XVII w.). Na północnej ścianie prezbiterium zawieszona jest ambona z poł. XVIII w. Po tej samej stronie świątyni znajduje się klasyczne epitafium z 1815 r., ufundowane przez Konstantego Kruszyńskiego, poświęcone pamięci Kruszyńskich - byłych dziedziców Nawry.
Biskup Toruński Andrzej Suski ustanowił, z dniem 10 maja 2005 roku, Najświętszą Maryję Pannę Wspomożycielkę Wiernych, drugim Patronem parafii pw. Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej w Nawrze.
Jerzy Kruszyński herbu Pobóg
– podstoli kamieniecki w latach 1635-1648, pułkownik królewski, przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w latach 1635-1636[1].
Z dziejów Sosnowicy
Wiek osiemnasty
W XVIII wieku ponownie następuje scalenie majątku podzielonego na wiele części. Większość dóbr Sosnowickich przechodzi w ręce Marcina - syna Oktawiana i Katarzyny Sosnowskich. Marcin Sosnowski rotmistrz a następnie pułkownik wojsk JKMw Ks. Litewskiego ożeniony z Teofilą z Kruszyńskich, był człowiekiem zamożnym.
Prawdopodobnie w 1723r. przebudował wcześniej istniejący lub zbudował nowy dwór.
Zmarł w 1731r. a zarządzanie majątkiem przejęła wdowa.
Ich synem był Józef Sosnowski pisarz wielki litewski, który odziedziczył majątek po rodzicach i dążył do jego powiększenia odkupując grunty od poprzednich właścicieli.
Sosnowski stał się również właścicielem posiadłości należącej do rodu Wierzyńskich a położonej w Sosnowicy - lasku. Na początku drugiej połowy XVIII w. Sosnowski był jedynym właścicielem dóbr Sosnowickich i posiadał udziały w okolicznych wsiach
---------------------------------------------------------------------
Około 1855 r. Józefa z Kruszyńskich Madejska otworzyła w Sieradzu "Szkołę Wyższą Płci Żeńskiej".
Pensję tę umieszczono w Rynku pod numerem 9. W 1856 r. w szkole uczyło się 26 dziewcząt, a nauczali tu także nauczyciele Szkoły Powiatowej.
Po powstaniu styczniowym, w 1874 r. czynna była czteroklasowa pensja panny J. Chełmińskiej. W 1879 r. pensję prowadziła Albertyna Wysznacka, a po niej od 1901 r. Jadwiga Sokołowska, która później już, jako żona dra Sulikowskiego. kierowała nią do wybuchu I wojny światowej.
----------------------------------------------------
-Ołtarz ma kształt wydłużonego półkola o prostych krawędziach bocznych. Przedstawia Pana Jezusa ukrzyżowanego z Maryją i świętym Janem Ewangelistą na tle Jerozolimy, oraz portrety odnowicieli kościoła w Ostromecku: Bogdana Tomasza Mostowskiego i jego żony Ludwiki z domu Kruszyńska..
-------------------------------------
Kalendarium (665) [227]
Słupca,
1950 - w Słupcy ur. Błażej Łukasz Andrysiak, s. Stanisława i Józefy z Kruszyńskich; absolwent LO Słupca (1968) i włocławskiego WSD (1968-75); wikariusz w parafiach: Bytoń (1975-76), Bądkowo (1976-77), Sompolno (1977-82), Lipno (1982-84), i Wszystkich Świętych Sieradz (1984-88); w 1988 - skierowany do Włocławka nie objął placówki, skierowany został na urlop zdrowotny; w Słupcy pomagał w pracy duszpasterskiej proboszczowi par. św. Leonarda; zm. (tragicznie) 14 stycznia 1995
--------------------------------
Parafia pw. Chrystusa Króla w Bydgoszczy
12.V.1991 r.
Ks. bp Jan Nowak poświęcił 3 dzwony wykonanych przez braci Kruszyńskich w Węgrowie.
Pierwszy „Józef” o wadze 250 kg nosi imię ks. Prymasa, który konsekrował kościół; drugi „Stefan” o wadze 500 kg upamiętnia Prymasa Tysiąclecia Kardynała Wyszyńskiego; trzeci „Jan Paweł” o wadze 750 kg nazwany imieniem naszego Rodaka, Papieża.
--------------------------
Oto kopia strony http://www.kul.lublin.pl/varia/historia/rektorzy/kruszynski.html zapisana przez G o o g l e w 17 Kwi 2007 03:51:45 GMT.
Z upływem czasu strona mogła się zmienić. Tutaj znajduje się aktualna wersja strony.
________________
REKTORZY
KATOLICKIEGO UNIWERSYTETU LUBELSKIEGO
________________________________________
Ks. Józef Kruszyński (1877-1953)
Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
w latach 1925-1933
Był siódmym dzieckiem Franciszka i Konstancji z Domańskich, rolników na pięćdziesięciu morgach w kolonii Poraj gminy Parzniewice, parafii Bogdanów w powiecie piotrkowskim. Warunki w domu były ciężkie, skoro 3 siostry i 2 braci zmarło na gruźlicę. 11-letni Józef zapisał się do szkoły w Bogdanowie, potem w Parzniewicach uczył go Litwin V. Dajlido. Materiał nauczania 3 i 4 klasy gimnazjum opracował prywatnie i uzyskał tzw. świadectwo "aptekarskie" wystarczające do zapisu w Seminarium Duchownym, czego dokonał w czerwcu 1894 r. W 1899 wysłano go do Akademii w Petersburgu, gdzie uzyskał święcenia diakonatu, a w 1903 r. w kościele św. Katarzyny święcenia kapłańskie. Już w seminarium uczył się języków: niemieckiego, włoskiego i francuskiego. W Akademii jako samouk uczył się języka perskiego, z czym się ukrywał, ale pasją jego stał się hebrajski, którego uczył słynny, mający wpływ na studentów ks. Justyn Pranajtis (1917). Kruszyński zanotował, że za postępy w hebrajskim uzyskał pochwałę Pranajtisa i podziw kolegów. Po dziewięciu latach wrócił do Królestwa, w sierpniu 1903 r. został prefektem w Seminarium we Włocławku i zaczął się uczyć angielskiego. W 1905 r. był w Londynie, studiował zabytki archeologiczne w muzeum po 6 godzin dziennie. Tu uświadomił sobie "zamiłowanie naukowe", choć długo nie wiedział "jak je zużyć, od czego zacząć". W "Wiadomościach Pasterskich" redagowanych przez ks. M. Fulmana, publikował swe prace pod pseudonimem Abel Nahbi. Dalszym wyjazdom na przeszkodzie stał brak pieniędzy, choć uzyskał uposażenie wikariusza wynoszące 150 rs z parafii Bronisław i Blizanow z obowiązkiem częściowego odrabiania tej sumy. W maju 1906 r. ukazała się jego pierwsza książka: Komentarz do ewangelii św. Marka. Teraz masowo wysyłał prace do czasopism, w tym do najważniejszego w Królestwie tj.: "Przeglądu Katolickiego". W 1907 r. byt w Aleksandrii, na Krecie, dotarł do Bejrutu, stąd do Damaszku, Palestyny, Neapolu, Rzymu i Padwy. W latach 1909-1923 prowadził biuletyn naukowy w Ateneum Kapłańskim, w tym specjalny dział: "Orientalia". Szacował publikacje z lat 1909-1913 na 5 tomów po 500 ss. Opublikował po dwa wydania Starego i Nowego Testamentu jako podręczniki dla szkół średnich. W 1911 r. zwiedzał: Wiedeń, Budapeszt, Zagrzeb, Mostar, Sarajewo, Dalmację, Saloniki, Korynt, Ateny i Konstantynopol.
W czasie I wojny światowej bez skutku próbował zostać kapelanem wojskowym. Piał nawet broszury o tematyce hagiograficznej, np. o A. Boboli. W "Gazecie Kujawskiej" odcinkami opublikował powieść Marychna. W czasie I wojny światowej był z wyboru członkiem Rady Miejskiej we Włocławku. W latach 1917-1922 był kierownikiem Księgarni Powszechnej i Drukarni Diecezjalnej oraz wysyłał teksty do "Wiary i Życia", do "Słowa Kujawskiego". Opracowywał kalendarze np. Kalendarz Rady Opiekuńczej za lata 1917-1919 r. Minister WRiOP mianował go inspektorem skautów na okręg włocławski. Uczył religii, łaciny i historii w żeńskim gimnazjum we Włocławku.
Od września 1923 r. został wykładowcą w Uniwersytecie Lubelskim. Od listopada do lutego r. akad. 1923/24 mieszkał w nie zamykanej sali wykładowej. Pracę habilitacyjną pisał pod kierunkiem ks. J. Archutowskiego profesora UJ. 12 XI 1924 r. uzyskał habilitację za całość pracy naukowej. 8 I 1925 r. Ministerstwo WRiOP zatwierdziło wniosek Rady Wydziału o mianowanie go docentem Studium Biblijnego na UJ.
17 IV 1925 r. bp Czesław Sokołowski zrzekając się funkcji rektora KUL, proponował następcą Kruszyńskiego. W 2 miesiące potem Rada Biskupia do spraw KUL postanowiła powołać go na stanowisko rektora. Bp Marian Fulman 20 VI 1925 r. pisał do Ministerstwa WRiOP o wyborze Kruszyńskiego autora wielu dzieł biblijnych w języku polskim wydanych na rektora uczelni. Sam elekt zanotował, że oczekuje się, iż wypłata pensji będzie się odbywała bardziej regularnie raz na miesiąc, a nie w odstępach tygodniowych.
Nowy rektor miał ogromnie zażyłe kontakty z wielu wpływowymi ludźmi, w tym z ludźmi majętnymi. 10 VIII 1925 r. w Poznaniu u rejenta podpisano akt Fundacji Potulickiej, tj. zapis 6000 ha gruntu hr. Anieli Potulickiej dla KUL. Minister kolei "Łyszka" przesłał mu darmowy bilet 3-miesięczny na wszystkie pociągi.
Kanclerz bp Fulman za pośrednictwem nuncjusza Lauriego uzyskał dla Kruszyńskiego tytuł doktorski, gdyż w Petersburgu, gdzie kończył studia, wyjątkowo udzielano tytułu doktorskiego. Kruszyński zaś stopniowo uzyskiwał prawa państwowe dla Uczelni. 27 II 1927 r. Ministerstwo WRiOP powołało rządową komisję egzaminacyjną dla studentów Wydziału Prawa i Nauk Ekonomicznych. 30 V 1927 r. absolutoria na Wydziale Nauk Humanistycznych zrównano z magisteriami na innych uniwersytetach. 2 III 1928 r. ukazał się dekret zatwierdzający statut Uniwersytetu.
Były też i głosy przeciwne rektorowi. 9 X 1928 r. Senat skierował pismo do kanclerza, iż z 17 profesorów, którzy odeszli, 12 przeszło na uniwersytety państwowe. 24 VIII 1931r. na posiedzeniu Rady Episkopatu do spraw Uniwersytetu w 4 punkcie zapisano, iż rektor po 6 latach, ze względu na stan zdrowia prosi o następcę. Sam rektor w pamiętniku nieco inaczej oceniał tę kwestię: Jedne tylko była rzecz przykra: gdy uniwersytet znajdował się bez praw... nikt nie wyciągał ręki po krzesło rektorskie. Kanclerz Fulman 4 IX 1933 r. pisał do Ministra WRiOP, że Kruszyński złożył Stolicy Apostolskiej rezygnację ze stanowiska zajmowanego i rezygnacja ta została przyjęta. Ustępując z rektorstwa przekazał biskupowi czek na 53 000 zł zbierane na budowę kościoła akademickiego. W 1936 r. kościół oddano do użytku, choć jak zaznaczył Kruszyński: Nikt nie wiedział o zbieraniu pieniędzy na ten cel. Po odejściu z rektoratu zajął się tłumaczeniem ksiąg hebrajskich Pisma św. na język polski. Przetłumaczył blisko 14 ksiąg. Marzył o wydaniu Starego Testamentu w sześciu tomach.
Wojna przerwała systematyczną pracę. 11 XI 1939 r. został osadzony w więzieniu na Zamku Lubelskim w grupie 18 duchownych. 27 XI 1939 r. brał udział w parodii procesu wobec biskupa lubelskiego Fulmana. 19 IV 1940 r. został zwolniony. Przez pół roku korzystał z gościny Brunona Vettera byłego studenta Uniwersytetu, właściciela Jabłonnej. Bp Fulman internowany w Nowym Sączu mianował Kruszyńskiego wikariuszem generalnym i był nim w okresie 20 XI 1940 24 IX 1945. Urzędował przy kościele Powizytkowskim przy ul. Narutowicza. Na ten czas przypada pierwsze powstanie zbrojne w Europie przeciw panowaniu Niemców na Zamojszczyźnie. Kiedy do obozu na Majdanku zaczęto zwozić ludność z Zamojszczyzny, Kruszyński 31 VII 1943 r. wystosował memoriał do gubernatora lubelskiego dr. R. Wendlera, w którym pisał o prześladowaniu niemieckim ludności w regionie Zamojskim, m.in. o zamknięciu 41. kościołów, o ludności zmuszanej przez Niemców do krwawej obrony.
Kruszyński był człowiekiem nauki. Niemal samotnie tworzył ośrodek badań biblijnych w tworzącym się uniwersytecie. Owocem tych badań było ponad 100 rozpraw naukowych i ponad 1000 artykułów i recenzji. Jeszcze 5 VI 1945 r. na sesji Senatu wybrano go honorowym profesorem Wydziału Teologicznego. W marcu 1953 r. uczniowie zorganizowali mu jubileusz 50-lecia kapłaństwa we Włocławku. Zmarł we Włocławku 10 VIII 1953 r.
Ks. Franciszek Stopniak”.
……………………………….
„Zbigniew Kruszyński
z Wikipedii
„Zbigniew Kruszyński (ur. 1957 w Radomiu), polski pisarz. Działacz Solidarności, więziony w latach 1982-1984, po uwolnieniu wyemigrował do Szwecji. Doświadczenia emigracyjne były tematem jego debiutanckiej powieści pt. Schwedenkräuter (1995). Za opowiadające o działalności opozycyjnej Szkice historyczne (1996) został nominowany do nagrody literackiej Nike. W 1999 r. opublikował zbiór opowiadań Na lądach i morzach. W Powrocie Aleksandra (2006) opowiada o powrocie emigranta do kraju. Proza Kruszyńskiego w warstwie językowej charakteryzuje się zaskakującymi skojarzeniami, częstą grą słów, wymyślnymi zestawieniami (np. owady pracowały w pocie czułek). Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich”
Ja znam historię innego Zbigniewa Kruszyńskiego od mojej mamy. Udało mi się dotrzeć do jego córki. Ten był najbliższym kuzynem mojego ojca i zamieszkał we Wrocławiu, gdzie wykładał na UW. Napiszę o niej w kolejnym poście.
